Ai là người nộp thuế và nghĩa vụ được xác định như thế nào?

Trong giao dịch kinh doanh, việc xác định “ai là người nộp thuế” và “trách nhiệm ra sao” là yếu tố then chốt để đảm bảo tính pháp lý và tránh các khoản phạt chậm nộp.

Theo quy định tại Luật Quản lý thuế và các cập nhật mới nhất tính đến năm 2026, tôi xin tóm tắt các nội dung trọng tâm để anh/chị tham khảo:

1. Ai là người nộp thuế?

Người nộp thuế được xác định dựa trên tư cách pháp lý và bản chất của hoạt động kinh doanh:

• Tổ chức, Doanh nghiệp: Các công ty được thành lập theo Luật Doanh nghiệp (TNHH, Cổ phần, Doanh nghiệp tư nhân…).

• Hộ kinh doanh & Cá nhân kinh doanh: Những người trực tiếp thực hiện hoạt động sản xuất, buôn bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ.

  • Cập nhật 2026: Từ ngày 01/01/2026, hình thức “thuế khoán” đối với hộ kinh doanh chính thức bị bãi bỏ. Toàn bộ hộ kinh doanh chuyển sang cơ chế tự khai, tự nộp dựa trên doanh thu thực tế.

• Tổ chức, cá nhân khấu trừ thuế: Trong nhiều giao dịch, người nộp thuế không trực tiếp nộp mà là bên chi trả thu nhập thực hiện (ví dụ: Công ty khấu trừ thuế thu nhập cá nhân của nhân viên trước khi trả lương, hoặc Sàn Thương mại điện tử khấu trừ thuế của người bán).

2. Trách nhiệm của người nộp thuế

Khi tham gia kinh doanh, anh/chị cần thực hiện đầy đủ 4 nhóm trách nhiệm chính:

a. Đăng ký và Kê khai

• Đăng ký thuế: Phải có mã số thuế (MST) trước khi bắt đầu hoạt động.

• Khai thuế: Đảm bảo tính chính xác, trung thực, đầy đủ. Kể cả khi không phát sinh doanh thu trong kỳ, doanh nghiệp vẫn phải nộp tờ khai (trừ một số trường hợp đặc biệt).

• Sử dụng hóa đơn: Phải lập và giao hóa đơn điện tử cho người mua theo đúng giá trị thực tế của giao dịch.

b. Nộp tiền thuế

• Phải nộp đủ số tiền thuế vào Ngân sách Nhà nước đúng thời hạn.

• Nếu nộp muộn, người nộp thuế phải chịu tiền chậm nộp (thường tính theo tỷ lệ %/ngày trên số tiền chậm nộp).

c. Chế độ kế toán và Lưu trữ

• Ghi chép chính xác các hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế.

• Lưu trữ hồ sơ, chứng từ ít nhất 10 năm đối với hồ sơ dùng để quyết toán thuế.

d. Trách nhiệm giải trình

• Cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế khi có yêu cầu từ cơ quan thuế.

• Chấp hành các quyết định kiểm tra, thanh tra thuế.

3. Ngưỡng doanh thu cần lưu ý (Áp dụng cho năm 2026)

Đối với cá nhân và hộ kinh doanh, có hai cột mốc quan trọng:

• Dưới 500 triệu đồng/năm: Đây là ngưỡng doanh thu mới dự kiến được áp dụng từ năm 2026. Nếu doanh thu dưới mức này, cá nhân/hộ kinh doanh không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân.

• Trên 500 triệu đồng/năm: Bắt buộc phải kê khai và nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc phương pháp kê khai thu nhập.

Lưu ý đặc biệt cho kinh doanh Online: Nếu anh/chị kinh doanh qua các sàn Thương mại điện tử (Shopee, Lazada, TikTok Shop…), từ năm 2025-2026, các sàn này thường có trách nhiệm khấu trừ và nộp thuế thay cho người bán. Tuy nhiên, anh/chị vẫn phải theo dõi đối soát để thực hiện quyết toán thuế cá nhân vào cuối năm nếu có thu nhập từ nhiều nguồn khác nhau.