Bộ luật Dân sự đang được áp dụng là bộ luật nào?

Xác định Bộ luật Dân sự đang được áp dụng hiện nay

Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, việc xác định chính xác Bộ luật Dân sự đang được áp dụng là bộ luật nào đóng vai trò cực kỳ quan trọng đối với mọi giao dịch dân sự thường nhật. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn chi tiết về văn bản luật đang có hiệu lực, giúp bạn nắm vững các quy định về quyền và nghĩa vụ tài sản, nhân thân để bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình.

Văn bản pháp luật dân sự có hiệu lực thi hành hiện nay

Hiện nay, văn bản quy phạm pháp luật giữ vai trò là luật gốc trong các quan hệ dân sự tại Việt Nam là Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13. Bộ luật này đã được Quốc hội khóa XIII thông qua vào ngày 24/11/2015 và chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2017. Vì vậy, mọi thắc mắc về việc Bộ luật Dân sự đang được áp dụng là bộ luật nào đều có câu trả lời thống nhất là Bộ luật Dân sự 2015.

Tuy nhiên, sự ra đời của văn bản này không chỉ đơn thuần là thay thế cho Bộ luật Dân sự 2005 trước đó. Thay vào đó, nó đại diện cho một bước tiến dài trong tư duy pháp lý, tiệm cận gần hơn với các chuẩn mực quốc tế về bảo vệ quyền dân sự. Do đó, hiểu rõ về bộ luật này là điều cần thiết cho cả cá nhân và pháp nhân khi tham gia vào thị trường.

Bên cạnh đó, Bộ luật Dân sự 2015 được coi là “luật chung” cho toàn bộ hệ thống pháp luật tư. Vì thế, các luật chuyên ngành khác như Luật Đất đai, Luật Nhà ở hay Luật Kinh doanh bất động sản đều phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản được quy định tại đây. Nếu có sự khác biệt về nguyên tắc giữa luật chuyên ngành và luật dân sự mà luật chuyên ngành không quy định khác, thì ưu tiên áp dụng Bộ luật Dân sự.

Những nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự Việt Nam

Để vận hành trôi chảy các quan hệ xã hội, Bộ luật Dân sự 2015 thiết lập những nguyên tắc cốt lõi mà mọi chủ thể phải tuân theo. Khi nghiên cứu Bộ luật Dân sự đang được áp dụng là bộ luật nào, chúng ta dễ dàng nhận thấy nguyên tắc tự do, tự nguyện cam kết và thỏa thuận là quan trọng nhất. Tuy nhiên, sự tự do này không được phép vi phạm điều cấm của luật hoặc trái đạo đức xã hội.

Hơn nữa, nguyên tắc bình đẳng giữa các chủ thể cũng được nhấn mạnh rất rõ nét. Cho dù bạn là một cá nhân bình thường hay một tập đoàn kinh tế lớn, khi bước vào quan hệ dân sự, tất cả đều có vị thế ngang nhau trước pháp luật. Vì vậy, không ai có quyền áp đặt ý chí lên người khác một cách trái pháp luật trong các giao dịch dân sự.

Thêm vào đó, nguyên tắc thiện chí và trung thực đóng vai trò như một “sợi dây” liên kết các bên. Theo đó, các chủ thể phải thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình một cách ngay thẳng, không được lợi dụng kẽ hở pháp lý để gây thiệt hại cho bên kia. Vì thế, nếu một bên vi phạm nguyên tắc này, họ có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngay cả khi hợp đồng chưa được ký kết chính thức.

Quy định về chủ thể trong quan hệ pháp luật dân sự

Bộ luật Dân sự 2015 phân loại chủ thể tham gia quan hệ dân sự bao gồm cá nhân và pháp nhân. Việc xác định rõ Bộ luật Dân sự đang được áp dụng là bộ luật nào giúp chúng ta thấy rõ sự thay đổi trong cách tiếp cận về hộ gia đình và tổ hợp tác. Hiện nay, hai đối tượng này không còn là chủ thể độc lập của quan hệ dân sự mà sẽ tham gia thông qua các cá nhân là thành viên.

Năng lực hành vi dân sự của cá nhân

Cá nhân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ khi từ đủ 18 tuổi trở lên, trừ những trường hợp bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi. Tuy nhiên, trẻ em từ đủ 6 tuổi đến dưới 18 tuổi khi xác lập giao dịch vẫn cần có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật. Vì vậy, việc xác định độ tuổi và tình trạng nhận thức là yếu tố then chốt để đảm bảo tính pháp lý cho một hợp đồng dân sự.

Pháp nhân và các loại hình pháp nhân

Pháp nhân là một tổ chức có tài sản độc lập và nhân danh mình tham gia các quan hệ pháp luật một cách độc lập. Do đó, pháp nhân phải có cơ cấu tổ chức chặt chẽ và được thành lập hợp pháp theo quy định. Bộ luật Dân sự chia pháp nhân thành hai loại chính là pháp nhân thương mại (mục tiêu chính là lợi nhuận) và pháp nhân phi thương mại (mục tiêu không vì lợi nhuận).

Giao dịch dân sự và đại diện theo pháp luật

Giao dịch dân sự là nền tảng của các hoạt động kinh tế, bao gồm hành vi pháp lý đơn phương hoặc hợp đồng. Khi tìm hiểu Bộ luật Dân sự đang được áp dụng là bộ luật nào, bạn sẽ thấy điều kiện có hiệu lực của giao dịch được quy định rất nghiêm ngặt. Cụ thể, chủ thể phải có năng lực phù hợp, mục đích không vi phạm pháp luật và ý chí phải hoàn toàn tự nguyện.

Về hình thức, giao dịch dân sự có thể được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể. Tuy nhiên, đối với một số loại giao dịch quan trọng như mua bán nhà đất, luật bắt buộc phải lập thành văn bản và có công chứng, chứng thực. Vì thế, việc tuân thủ quy định về hình thức là cách tốt nhất để tránh rủi ro hợp đồng bị tuyên bố vô hiệu.

Ngoài ra, chế định đại diện cũng có nhiều điểm mới nhằm bảo vệ bên thứ ba ngay tình. Nếu một người đại diện xác lập giao dịch vượt quá phạm vi thẩm quyền nhưng bên kia không biết hoặc không thể biết, giao dịch đó vẫn có thể phát sinh hiệu lực. Vì vậy, doanh nghiệp cần kiểm soát chặt chẽ giấy ủy quyền và các văn bản chỉ định người đại diện để bảo vệ quyền lợi của mình.

Chế định quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản

Tài sản là một trong những nội dung trọng tâm của luật dân sự, bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản. Hiểu về Bộ luật Dân sự đang được áp dụng là bộ luật nào sẽ giúp bạn phân biệt rõ quyền sở hữu và các quyền khác như quyền đối với bất động sản liền kề, quyền hưởng dụng hay quyền bề mặt.

Quyền sở hữu bao gồm ba quyền năng cơ bản: quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt. Chủ sở hữu có quyền thực hiện mọi hành vi theo ý chí mình đối với tài sản nhưng không được gây thiệt hại đến lợi ích công cộng hoặc quyền của người khác. Vì vậy, ranh giới giữa quyền cá nhân và trách nhiệm cộng đồng luôn được pháp luật cân bằng một cách hài hòa.

Hơn nữa, các quyền khác đối với tài sản là một bước đột phá của Bộ luật Dân sự 2015. Ví dụ, quyền bề mặt cho phép một người xây dựng công trình trên đất của người khác mà vẫn giữ quyền sở hữu đối với công trình đó. Do đó, các nhà đầu tư có thêm nhiều phương án linh hoạt để khai thác giá trị kinh tế từ tài sản mà không nhất thiết phải sở hữu toàn bộ quyền sử dụng đất.

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng

Đây là nội dung bảo vệ quyền lợi cho những người bị xâm phạm về sức khỏe, danh dự, nhân phẩm hoặc tài sản do lỗi của người khác. Theo Bộ luật Dân sự đang được áp dụng là bộ luật nào, nguyên tắc bồi thường thiệt hại là phải bồi thường toàn bộ và kịp thời. Người gây thiệt hại có thể được giảm mức bồi thường nếu do lỗi vô ý và thiệt hại quá lớn so với khả năng kinh tế.

Trách nhiệm này phát sinh ngay cả khi giữa các bên không có bất kỳ thỏa thuận hay hợp đồng nào trước đó. Vì thế, các quy định về bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ hoặc do súc vật gây ra mang tính răn đe rất lớn. Tuy nhiên, nếu người bị thiệt hại cũng có một phần lỗi thì mức bồi thường sẽ được xem xét giảm bớt tương ứng với mức độ lỗi đó.

Giá trị bền vững của Bộ luật Dân sự 2015 trong đời sống

Nhìn chung, Bộ luật Dân sự 2015 không chỉ là một văn bản khô khan mà là nền tảng cho sự phát triển của một xã hội văn minh. Việc nắm rõ Bộ luật Dân sự đang được áp dụng là bộ luật nào giúp mỗi công dân tự tin hơn khi thực hiện các quyền nhân thân và quyền tài sản của mình. Sự ổn định của bộ luật này đã tạo ra một môi trường pháp lý an toàn cho các hoạt động đầu tư và kinh doanh.

Tóm lại, dù cuộc sống có nhiều thay đổi, những nguyên tắc về công bằng và thiện chí trong dân sự vẫn luôn được duy trì. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về việc áp dụng luật vào thực tế, hãy chủ động tìm hiểu hoặc nhờ tới sự trợ giúp của chuyên gia. Đừng quên chia sẻ thông tin này để mọi người xung quanh cùng nâng cao hiểu biết pháp luật.

Video tóm tắt: https://www.youtube.com/watch?v=VEqLWEbsi3I 

Tìm hiểu về vấn đề khác: 
Các nghị định về xử phạt vi phạm trong lĩnh vực môi trường 
Không gắn phù hiệu xe sẽ bị xử phạt như thế nào? 
Ai là người nộp thuế và nghĩa vụ được xác định như thế nào?
…