Án treo được áp dụng trong những trường hợp nào?

Trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam, Án treo không phải là một hình phạt độc lập mà là một biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện.

Dựa trên Điều 65 Bộ luật Hình sự 2015 và hướng dẫn chi tiết tại Nghị quyết 02/2018/NQ-HĐTP (được sửa đổi bởi Nghị quyết 01/2022/NQ-HĐTP), người phạm tội được xem xét cho hưởng án treo khi hội đủ 5 điều kiện sau đây:

1. Mức hình phạt tù không quá 03 năm

Đây là điều kiện tiên quyết. Người phạm tội phải bị xử phạt tù không quá 36 tháng về tội đang xét xử. Nếu mức án tuyên trên 3 năm, bị cáo chắc chắn không được hưởng án treo.

2. Có nhân thân tốt

Được xác định là người từ trước đến nay chấp hành đúng chính sách, pháp luật và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công dân.

• Không có tiền án, tiền sự.

• Nếu đã từng bị kết án nhưng được coi là không có án tích hoặc đã được xóa án tích, hoặc từng bị xử phạt hành chính nhưng đã quá thời hạn được coi là chưa bị xử lý mà tính chất tội phạm lần này là ít nghiêm trọng, thì vẫn có thể được xem xét nhân thân tốt.

3. Có từ 02 tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự trở lên

• Phải có ít nhất 02 tình tiết giảm nhẹ quy định tại Khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự.

• Trong đó phải có ít nhất 01 tình tiết giảm nhẹ quy định tại Khoản 1 Điều 51 và không có tình tiết tăng nặng quy định tại Khoản 1 Điều 52.

• Nếu có tình tiết tăng nặng thì số tình tiết giảm nhẹ phải nhiều hơn số tình tiết tăng nặng từ 02 tình tiết trở lên.

4. Có nơi cư trú rõ ràng hoặc nơi làm việc ổn định

• Nơi cư trú rõ ràng: Là nơi tạm trú hoặc thường trú có địa chỉ cụ thể theo quy định của Luật Cư trú để cơ quan có thẩm quyền giám sát, giáo dục.

• Nơi làm việc ổn định: Là nơi người phạm tội làm việc có thời hạn từ 01 năm trở lên theo hợp đồng lao động hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

5. Xét thấy không cần phải bắt chấp hành hình phạt tù

Tòa án nhận định rằng người phạm tội có khả năng tự cải tạo và việc cho hưởng án treo không gây nguy hiểm cho xã hội, không ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự và an toàn xã hội.

Các trường hợp KHÔNG được hưởng án treo

Tòa án sẽ không cho hưởng án treo nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

1. Người phạm tội là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy, ngoan cố chống đối, dùng thủ đoạn xảo quyệt, có tính chất chuyên nghiệp.

2. Người thực hiện hành vi bỏ trốn trong quá trình tố tụng và bị truy nã.

3. Người phạm tội nhiều lần (trừ trường hợp người dưới 18 tuổi).

4. Người phạm tội đang tại ngoại mà lại tiếp tục phạm tội mới trong quá trình chờ xét xử.

Bảng tóm tắt về Thời gian thử thách:

Khi cho hưởng án treo, Tòa án sẽ ấn định một khoảng thời gian thử thách để giám sát người phạm tội:

Lưu ý quan trọng: Nếu trong thời gian thử thách mà người được hưởng án treo thực hiện một tội phạm mới, Tòa án sẽ buộc họ phải chấp hành hình phạt của bản án trước và tổng hợp với hình phạt của bản án mới theo quy định về tổng hợp hình phạt.