Con bao nhiêu tuổi được chọn ở với cha hoặc mẹ khi ly hôn?

Khi hôn nhân không thể cứu vãn, việc tranh chấp quyền nuôi con luôn là vấn đề nhạy cảm và đau lòng nhất đối với mỗi gia đình. Để bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho trẻ, pháp luật Việt Nam đã quy định cụ thể về việc con bao nhiêu tuổi được chọn ở với cha hoặc mẹ nhằm đảm bảo tiếng nói của trẻ được tôn trọng đúng mức. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các mốc tuổi quan trọng và quy trình lấy ý kiến của con khi cha mẹ ly hôn.

Các mốc tuổi quyết định quyền nuôi con theo quy định pháp luật

Luật Hôn nhân và Gia đình hiện hành đã phân chia các giai đoạn phát triển của trẻ để có những căn cứ giao quyền nuôi dưỡng khác nhau. Việc xác định con bao nhiêu tuổi được chọn ở với cha hoặc mẹ giúp Tòa án đưa ra phán quyết công bằng, ưu tiên hàng đầu cho sự phát triển toàn diện của trẻ.

Tùy vào độ tuổi, khả năng nhận thức và tâm sinh lý, tiếng nói của trẻ sẽ có giá trị pháp lý khác nhau. Dưới đây là ba mốc thời gian quan trọng mà các bậc phụ huynh cần lưu ý:

• Trẻ dưới 36 tháng tuổi (3 tuổi).
• Trẻ từ đủ 7 tuổi trở lên.
• Trẻ dưới 7 tuổi nhưng trên 36 tháng tuổi.

Ở mỗi giai đoạn, Tòa án sẽ xem xét các điều kiện về kinh tế, chỗ ở và đạo đức của cha mẹ kết hợp với mong muốn của con (nếu có) để đưa ra quyết định cuối cùng.

Quyền nuôi con đối với trẻ dưới 36 tháng tuổi

Đối với trẻ dưới 36 tháng tuổi, pháp luật ưu tiên tuyệt đối quyền nuôi dưỡng cho người mẹ. Giai đoạn này, đứa trẻ cần sự chăm sóc đặc biệt về thể chất và tâm lý mà người mẹ thường là người thực hiện tốt nhất. Đây là quy định nhằm bảo vệ thiên chức làm mẹ và lợi ích sinh học của trẻ nhỏ.

Tuy nhiên, người mẹ sẽ không được ưu tiên nuôi con trong các trường hợp sau: người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con. Việc xác định con bao nhiêu tuổi được chọn ở với cha hoặc mẹ trong giai đoạn này thực tế không phụ thuộc vào ý chí của trẻ vì trẻ chưa đủ nhận thức.

Nếu người mẹ rơi vào tình trạng sức khỏe yếu, không có thu nhập ổn định hoặc có hành vi ngược đãi con, Tòa án sẽ xem xét giao con cho người cha để đảm bảo môi trường sống tốt nhất cho trẻ.

Trường hợp trẻ từ đủ 7 tuổi trở lên và quyền tự quyết

Đây là cột mốc quan trọng nhất để trả lời cho câu hỏi con bao nhiêu tuổi được chọn ở với cha hoặc mẹ. Khi trẻ đạt từ đủ 7 tuổi trở lên, Tòa án bắt buộc phải xem xét nguyện vọng của con trước khi đưa ra phán quyết về người trực tiếp nuôi dưỡng.

Tại sao lại là 7 tuổi? Đây là độ tuổi mà theo nghiên cứu tâm lý, trẻ đã bắt đầu có sự hình thành cá tính rõ rệt, có khả năng nhận thức về tình cảm và môi trường sống xung quanh. Tiếng nói của trẻ lúc này đóng vai trò là một kênh tham khảo cực kỳ quan trọng cho Thẩm phán.

Mặc dù trẻ có quyền bày tỏ mong muốn, nhưng Tòa án không nhất thiết phải làm theo 100% nguyện vọng đó nếu thấy rằng môi trường của người mà trẻ chọn không đảm bảo các điều kiện tốt nhất. Ví dụ, trẻ chọn ở với mẹ vì mẹ nuông chiều nhưng người mẹ lại không có công việc hoặc có lối sống không lành mạnh, Tòa án vẫn có thể giao con cho người cha.

Thủ tục lấy ý kiến của con tại Tòa án diễn ra như thế nào?

Để xác định con bao nhiêu tuổi được chọn ở với cha hoặc mẹ một cách khách quan, quy trình lấy ý kiến phải được thực hiện tinh tế, tránh gây tổn thương tâm lý cho trẻ. Tòa án thường không mời trẻ lên phiên tòa công khai mà sẽ có buổi làm việc riêng.

Phương pháp tiếp cận trẻ của Thẩm phán

Thẩm phán hoặc Thư ký Tòa án sẽ tiến hành gặp gỡ trẻ tại phòng làm việc riêng hoặc một không gian thân thiện. Quá trình này có thể có sự giám sát của cha mẹ hoặc người giám hộ, nhưng tốt nhất là nên thực hiện độc lập để trẻ không bị áp lực từ phía người lớn.

Biên bản ghi nhận nguyện vọng

Tất cả mong muốn của trẻ sẽ được ghi chép lại thành biên bản lấy lời khai. Thẩm phán sẽ đặt những câu hỏi mở để trẻ tự do chia sẻ về cuộc sống hằng ngày, tình cảm dành cho cha mẹ và lý do tại sao trẻ muốn ở với người này mà không phải người kia.

Các yếu tố khác ảnh hưởng đến phán quyết nuôi con của Tòa án

Ngoài việc xác định con bao nhiêu tuổi được chọn ở với cha hoặc mẹ, Tòa án còn xem xét tổng hòa nhiều yếu tố thực tế khác. Mong muốn của con chỉ là một trong những căn cứ, không phải là điều kiện duy nhất và bắt buộc trong mọi tình huống.

Tòa án sẽ cân nhắc các điều kiện của cha mẹ bao gồm:

• Điều kiện vật chất: Thu nhập hàng tháng, chỗ ở ổn định, môi trường sống xung quanh nhà ở.
• Điều kiện tinh thần: Thời gian dành cho con, tình cảm, đạo đức lối sống và khả năng giáo dục con.
• Sự hỗ trợ từ phía gia đình nội, ngoại: Người chăm sóc thay thế khi cha mẹ bận rộn.

Nếu cha hoặc mẹ chứng minh được đối phương có những hành vi xấu như ngoại tình bỏ mặc con cái, bạo lực gia đình hoặc nghiện ngập, quyền nuôi con sẽ được giao cho người còn lại bất kể nguyện vọng của trẻ ra sao, nhằm bảo vệ an toàn cho trẻ.

Hành trình bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho con khi ly hôn

Việc nắm rõ quy định con bao nhiêu tuổi được chọn ở với cha hoặc mẹ giúp các bậc phụ huynh có sự chuẩn bị tâm lý và pháp lý vững vàng hơn. Mục đích cuối cùng của pháp luật không phải là phân chia tài sản hay quyền lực, mà là tìm ra nơi mà đứa trẻ có thể trưởng thành hạnh phúc và bình an nhất.

Dù kết quả phân chia quyền nuôi con như thế nào, cha và mẹ vẫn có quyền và nghĩa vụ thăm nom, chăm sóc, giáo dục con cái sau khi ly hôn. Hãy luôn đặt lợi ích của con lên hàng đầu thay vì những mâu thuẫn cá nhân. Nếu bạn cần hiểu sâu hơn về hồ sơ ly hôn hoặc cách thức bảo vệ quyền nuôi con tại Tòa, hãy tìm kiếm sự hỗ trợ từ các chuyên gia pháp lý uy tín.