Người thừa kế ở xa, ở nước ngoài nhận di sản bằng cách nào?

Việc thực hiện thủ tục khai nhận di sản khi đang ở xa hoặc định cư tại nước ngoài thường gây ra nhiều lo lắng về mặt địa lý và pháp lý cho người trong cuộc. Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết cách thức nhận thừa kế từ xa hiệu quả nhất, giúp bạn nắm vững các quy định hiện hành để bảo vệ quyền lợi tài sản của mình một cách hợp pháp mà không cần phải di chuyển quá nhiều.

Quy định về quyền hưởng di sản của người ở xa hoặc ở nước ngoài

Theo pháp luật dân sự Việt Nam, quyền thừa kế của cá nhân không bị hạn chế bởi nơi cư trú hay quốc tịch, miễn là họ thuộc diện thừa kế hợp pháp hoặc có tên trong di chúc. Việc đáp ứng thủ tục thừa kế cho người Việt kiều hoặc người sống xa quê hương luôn được đảm bảo công bằng về mặt lợi ích tài chính và quyền sở hữu.

Dù bạn đang ở bất kỳ đâu, quyền sở hữu đối với di sản là bất động sản, tiền gửi ngân hàng hay cổ phần doanh nghiệp vẫn được bảo hộ. Tuy nhiên, để hiện thực hóa quyền này từ khoảng cách địa lý xa xôi, bạn cần tuân thủ các bước xác thực danh tính và ý chí nhận tài sản theo đúng quy trình công chứng, chứng thực chuyên biệt dành cho người vắng mặt.

Phương thức nhận thừa kế thông qua hợp đồng ủy quyền

Đây là giải pháp phổ biến và tối ưu nhất hiện nay để thực hiện việc nhận thừa kế từ xa mà không cần người thừa kế phải trực tiếp có mặt tại Việt Nam. Thông qua một cá nhân tin cậy tại địa phương, bạn có thể thực hiện toàn bộ các giao dịch từ kê khai, ký tên đến làm sổ đỏ mới.

Người thừa kế sẽ lập một hợp đồng ủy quyền cho người thân hoặc luật sư tại nơi có di sản. Nếu bạn đang ở nước ngoài, văn bản này phải được thực hiện tại cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam (Đại sứ quán hoặc Tổng Lãnh sự quán). Sau khi hợp đồng ủy quyền được chứng thực, người được ủy quyền sẽ thay mặt bạn làm việc với các cơ quan chức năng, nộp thuế và hoàn thiện hồ sơ nhận tài sản.

Quy trình thủ tục tại cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam

Đối với những người thừa kế là người Việt Nam định cư tại nước ngoài hoặc người nước ngoài, việc chuẩn bị hồ sơ thủ tục thừa kế cho người ở nước ngoài cần sự chính xác tuyệt đối. Cơ quan đại diện ngoại giao đóng vai trò như một văn phòng công chứng tại chỗ để xác nhận chữ ký và ý chí của bạn.

Các bước thực hiện thông thường bao gồm:

• Liên hệ với Đại sứ quán/Lãnh sự quán để đặt lịch hẹn thực hiện công chứng chữ ký.
• Chuẩn bị các giấy tờ chứng minh quan hệ huyết thống như khai sinh, hộ khẩu, hoặc bản sao di chúc.
• Ký văn bản từ chối di sản hoặc văn bản ủy quyền nhận di sản trước mặt viên chức lãnh sự.
• Gửi bộ hồ sơ đã được hợp pháp hóa lãnh sự về Việt Nam để người đại diện tiếp tục thực hiện tại Văn phòng công chứng trong nước.

Sử dụng văn bản từ chối di sản để tập trung quyền sở hữu

Trong một số trường hợp gia đình có nhiều người thừa kế đang ở xa, để đơn giản hóa hồ sơ, các thành viên có thể lựa chọn phương án từ chối di sản để dành phần của mình cho một người duy nhất đang ở gần di sản. Đây là cách giúp việc nhận thừa kế từ xa trở nên gọn nhẹ hơn về mặt thủ tục hành chính.

Việc từ chối di sản cũng phải được lập thành văn bản và công chứng theo quy định trong thời hạn pháp luật cho phép. Điều này giúp tập trung đầu mối quản lý tài sản, tránh việc nhiều người cùng đứng tên trên một mảnh đất nhưng lại ở các quốc gia khác nhau, gây khó khăn cho việc quản lý, khai thác hoặc chuyển nhượng sau này.

Những lưu ý về thuế và phí khi nhận di sản từ nước ngoài

Khi thực hiện các giao dịch nhận thừa kế từ xa, người thừa kế cần đặc biệt quan tâm đến nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước. Tùy thuộc vào mối quan hệ với người để lại di sản mà bạn có thể được miễn hoặc phải nộp thuế thu nhập cá nhân theo quy định.

Thông thường, thừa kế bất động sản giữa vợ với chồng; cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ… sẽ được miễn thuế. Tuy nhiên, các khoản phí như lệ phí trước bạ, phí công chứng và phí dịch vụ ủy quyền vẫn cần được dự toán kỹ lưỡng. Việc nắm rõ các khoản chi phí này giúp người ở xa chủ động chuẩn bị tài chính, tránh việc hồ sơ bị đình trệ do thiếu hụt các khoản nộp ngân sách nhà nước.

Chủ động bảo vệ di sản dù đang ở bất cứ đâu

Công nghệ và các quy định pháp lý linh hoạt ngày nay đã xóa bỏ rào cản địa lý, giúp việc nhận thừa kế từ xa trở nên minh bạch và an toàn hơn bao giờ hết. Chỉ cần bạn có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt hồ sơ và lựa chọn được người đại diện uy tín, khối tài sản do người thân để lại sẽ được tiếp quản một cách trọn vẹn và đúng luật.

Hy vọng thông tin trong bài viết đã giúp bạn hình dung rõ nét lộ trình cần thực hiện. Đừng để khoảng cách địa lý khiến bạn bỏ lỡ quyền lợi chính đáng của mình. Nếu bạn thấy nội dung này bổ ích, hãy chia sẻ ngay với những người thân cũng đang sinh sống xa quê hương để cùng nắm vững kiến thức pháp luật quan trọng này.