Sống chung không đăng ký kết hôn được công nhận không?

1. Về việc công nhận quan hệ vợ chồng

• Nguyên tắc chung: Pháp luật hiện nay không công nhận hai bạn là vợ chồng hợp pháp. Mọi sự chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn (trừ các trường hợp xác lập trước ngày 03/01/1987) đều không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng.

• Trạng thái pháp lý: Khi không có Giấy chứng nhận kết hôn, hai bạn vẫn được coi là hai cá nhân độc thân về mặt hành chính. Nếu muốn chấm dứt quan hệ, hai bạn không cần ra Tòa ly hôn mà chỉ cần tự thỏa thuận chấm dứt việc chung sống.

2. Quyền lợi về tài sản và con cái

Dù không được công nhận là vợ chồng, nhưng pháp luật vẫn có cơ chế bảo vệ quyền lợi của các bên và trẻ em:

• Về con cái: Quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con cái (nuôi dưỡng, giáo dưỡng, cấp dưỡng) vẫn được đảm bảo như con trong giá thú. Con sinh ra vẫn có quyền làm giấy khai sinh có tên cả cha và mẹ (nếu làm thủ tục nhận cha cho con) và có quyền thừa kế ở hàng thứ nhất.

• Về tài sản: Không áp dụng nguyên tắc “tài sản chung vợ chồng” (chia đôi). Tài sản sẽ được giải quyết theo thỏa thuận của hai bên. Nếu không thỏa thuận được, sẽ giải quyết theo quy định của Bộ luật Dân sự, ưu tiên bảo vệ quyền lợi chính đáng của bên lao động và đóng góp nhiều hơn vào khối tài sản đó.

• Về thừa kế: Nếu một người qua đời không có di chúc, người còn lại không được hưởng thừa kế theo pháp luật với tư cách là vợ/chồng. Quyền lợi này chỉ phát sinh nếu người quá cố có để lại di chúc hợp pháp ghi tên bạn.

3. Lưu ý theo quy định mới nhất

• Không vi phạm pháp luật: Việc hai người độc thân sống chung là không vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, nếu một trong hai bên đang có vợ/chồng hợp pháp khác mà sống chung như vợ chồng với người còn lại thì sẽ bị xử phạt hành chính từ 3.000.000đ đến 5.000.000đ (theo Nghị định 82/2020/NĐ-CP và các dự thảo sửa đổi mới nhất năm 2025-2026).

• Cùng đứng tên tài sản: Để đảm bảo quyền lợi tốt nhất về tài sản, hai bạn nên cùng đứng tên trên các giấy tờ sở hữu tài sản lớn (như Sổ đỏ, đăng ký xe) với tư cách là đồng sở hữu.