Đất đứng tên một người nhưng là tài sản chung thì chia sao?

Đất đứng tên một người nhưng là tài sản chung thì chia thế nào cho đúng luật?

Trong thực tế, không ít trường hợp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ ghi tên vợ hoặc chồng, dẫn đến những tranh chấp phức tạp khi ly hôn hoặc phân chia thừa kế. Việc hiểu rõ quy định về chia tài sản chung đứng tên một người sẽ giúp bạn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình và tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có.

Nguyên tắc xác định tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân

Theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình, quyền sử dụng đất mà vợ chồng có được sau khi kết hôn được coi là tài sản chung, trừ trường hợp được thừa kế riêng, tặng cho riêng hoặc mua bằng tài sản riêng. Việc thực hiện chia tài sản chung đứng tên một người phải dựa trên nền tảng nguồn gốc hình thành tài sản đó.

Ngay cả khi trên sổ đỏ chỉ có tên một người, nhưng nếu tài sản đó được hình thành từ thu nhập hợp pháp, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng hoặc các nguồn thu khác của cả hai trong thời kỳ hôn nhân thì vẫn được coi là tài sản chung. Pháp luật Việt Nam luôn ưu tiên bảo vệ quyền lợi của người không đứng tên nếu họ chứng minh được đóng góp của mình.

Các yếu tố cốt lõi để xác định bao gồm:

• Thời điểm được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
• Nguồn gốc tiền mua đất hoặc quá trình khai phá, tạo lập.
• Các thỏa thuận bằng văn bản giữa vợ và chồng về tài sản riêng (nếu có).

Thủ tục chứng minh đất là tài sản chung dù chỉ một người đứng tên

Để có thể yêu cầu chia tài sản chung đứng tên một người, bên không đứng tên trên sổ đỏ phải có nghĩa vụ cung cấp các chứng cứ chứng minh quyền sở hữu của mình trước cơ quan có thẩm quyền hoặc Tòa án. Đây là bước quan trọng nhất và cũng là khó khăn nhất trong các vụ án tranh chấp đất đai.

Người không đứng tên có thể thu thập các loại giấy tờ như: sao kê ngân hàng chứng minh việc chuyển tiền thanh toán mua đất, các hợp đồng vay mượn nợ mà cả hai cùng ký tên để mua đất, hoặc lời khai của người bán đất về việc cả hai cùng đi giao dịch. Trong nhiều trường hợp, sự đóng góp của vợ hoặc chồng trong việc quản lý, cải tạo và gìn giữ đất đai cũng được tính là căn cứ xác định tài sản chung.

Các phương thức chia tài sản chung đứng tên một người khi ly hôn

Khi tiến hành ly hôn, việc phân chia đất đai đứng tên một người nhưng là tài sản chung sẽ được ưu tiên giải quyết theo thỏa thuận của các bên. Nếu không thỏa thuận được, Tòa án sẽ quyết định dựa trên các nguyên tắc công bằng và đóng góp thực tế.

Chia bằng hiện vật (Phân lô, tách thửa)

Nếu thửa đất đủ điều kiện về diện tích tối thiểu để tách thửa theo quy định của địa phương, Tòa án có thể chia trực tiếp mảnh đất đó cho mỗi người một phần. Phương thức này đảm bảo quyền sử dụng đất trực tiếp cho cả hai bên sau khi hoàn tất thủ tục chia tài sản chung đứng tên một người.

Chia theo giá trị tài sản

Trong trường hợp mảnh đất không thể tách thửa hoặc một bên có nhu cầu sử dụng toàn bộ diện tích đất để kinh doanh, sinh sống, bên nhận đất sẽ phải thanh toán lại bằng tiền mặt tương ứng với phần giá trị mà bên kia được hưởng. Giá trị tài sản sẽ được xác định theo giá thị trường tại thời điểm phân chia để đảm bảo không bên nào bị thiệt thòi.

Trường hợp đất là tài sản chung của nhiều hộ gia đình hoặc thành viên khác

Không chỉ dừng lại ở quan hệ vợ chồng, vấn đề chia tài sản chung đứng tên một người còn xuất hiện trong các hộ gia đình hoặc nhóm người cùng góp vốn mua đất nhưng chỉ để một cá nhân đại diện đứng tên trên pháp lý.

Đối với đất cấp cho hộ gia đình, quyền sử dụng đất thuộc về tất cả các thành viên có tên trong hộ khẩu tại thời điểm cấp đất và có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng. Nếu một người tự ý thực hiện các giao dịch chuyển nhượng mà không có sự đồng ý của các thành viên còn lại bằng văn bản công chứng, giao dịch đó có thể bị tuyên vô hiệu. Việc phân chia lúc này sẽ tính theo suất đóng góp hoặc chia đều nếu là thành viên trong hộ gia đình.

Rủi ro khi để tài sản chung nhưng chỉ một người đứng tên sổ đỏ

Dù pháp luật có cơ chế bảo vệ, nhưng việc để đất đai thuộc sở hữu chung mà chỉ một người đứng tên vẫn tiềm ẩn rất nhiều rủi ro pháp lý phức tạp. Việc chủ động nắm bắt quy trình chia tài sản chung đứng tên một người là cách để bạn tự bảo vệ mình trước những tình huống xấu nhất.

Rủi ro lớn nhất là người đứng tên trên sổ đỏ có thể âm thầm thực hiện các giao dịch như chuyển nhượng, tặng cho hoặc thế chấp ngân hàng mà người đồng sở hữu không hề hay biết. Khi đó, bên thứ ba ngay tình (người mua hoặc ngân hàng) thường được pháp luật bảo vệ nếu họ đã thực hiện đúng thủ tục, khiến người thực tế có quyền lợi rất khó đòi lại tài sản, chỉ có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại bằng tiền.

Giải pháp bảo vệ quyền lợi tối ưu cho tài sản chung

Để tránh những tranh chấp kéo dài và mệt mỏi về việc chia tài sản chung đứng tên một người, lời khuyên tốt nhất từ các chuyên gia là nên thực hiện thủ tục thêm tên người đồng sở hữu vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngay từ đầu. Điều này không chỉ minh bạch hóa quyền sở hữu mà còn giúp mọi giao dịch sau này trở nên thuận lợi và đúng luật hơn.

Nếu bạn đang ở trong tình trạng tranh chấp hoặc chưa rõ về nguồn gốc tài sản của mình, hãy sớm tìm kiếm sự tư vấn từ các đơn vị pháp lý uy tín. Việc chuẩn bị hồ sơ chứng cứ từ sớm sẽ là chìa khóa quyết định sự thành công khi cần phân chia tài sản sau này. Đừng để sự thiếu hiểu biết về luật pháp làm ảnh hưởng đến khối tài sản mà bạn đã vất vả gầy dựng.