Quyền và nghĩa vụ trong hợp đồng vay tài sản như thế nào?

Trong các giao dịch vay mượn tài sản (tiền hoặc vật), trách nhiệm của các bên được ràng buộc chặt chẽ bởi các quy định từ Điều 463 đến Điều 470 của Bộ luật Dân sự 2015.

Dưới đây là các quyền và nghĩa vụ cụ thể mà bạn cần nắm rõ để đảm bảo an toàn pháp lý cho bản thân:

1. Đối với Bên cho vay

Bên cho vay có quyền hưởng lợi từ việc cho vay nhưng cũng đi kèm với trách nhiệm bàn giao tài sản đúng cam kết.

• Nghĩa vụ (Trách nhiệm):

  • Giao tài sản: Phải giao tài sản cho bên vay đầy đủ, đúng số lượng, chất lượng, thời điểm và địa điểm đã thỏa thuận.

  • Thông báo tình trạng tài sản: Nếu tài sản cho vay là vật (không phải tiền), bên cho vay phải báo cho bên vay biết các khuyết tật của tài sản. Nếu biết mà không báo dẫn đến thiệt hại, bên cho vay phải bồi thường.

  • Không được đòi lại tài sản trước hạn: Trừ trường hợp bên vay đồng ý hoặc bên vay sử dụng tài sản sai mục đích và có quy định trong hợp đồng.

• Quyền hạn:

  • Nhận lại tài sản và lãi: Có quyền yêu cầu bên vay trả đủ nợ gốc và lãi (nếu có thỏa thuận) khi đến hạn.

  • Đòi nợ trước hạn (đối với vay không kỳ hạn): Có quyền đòi lại tài sản bất cứ lúc nào nhưng phải báo trước một thời gian hợp lý (thường là 30 ngày) trừ khi có thỏa thuận khác.

  • Xử lý tài sản bảo đảm: Nếu có cầm cố, thế chấp, bên cho vay có quyền xử lý các tài sản này để thu hồi nợ khi bên vay vi phạm trách nhiệm thanh toán.

2. Đối với Bên vay

Bên vay có quyền sử dụng tài sản nhưng phải gánh vác trách nhiệm hoàn trả và tuân thủ các quy định về lãi suất.

• Nghĩa vụ (Trách nhiệm):

  • Trả nợ đúng hạn: Đây là nghĩa vụ quan trọng nhất. Nếu vay tiền phải trả đủ tiền; nếu vay vật phải trả vật cùng loại, đúng số lượng và chất lượng.

  • Trả lãi: Nếu có thỏa thuận, bên vay phải trả lãi đúng mức và đúng thời gian.

  • Sử dụng tài sản đúng mục đích: Nếu các bên có thỏa thuận về mục đích vay (ví dụ: vay để kinh doanh), bên vay phải thực hiện đúng.

• Quyền hạn:

  • Yêu cầu giao tài sản: Có quyền yêu cầu bên cho vay thực hiện đúng trách nhiệm giao tài sản như đã thỏa thuận.

  • Trả nợ trước hạn: * Đối với vay không lãi: Có quyền trả lại bất cứ lúc nào nhưng phải báo trước.

    • Đối với vay có lãi: Thường phải được bên cho vay đồng ý và có thể phải chịu phí phạt trả trước (nếu có thỏa thuận).

3. Quy định về lãi suất

Pháp luật quy định mức trần lãi suất để tránh tình trạng “tín dụng đen”:

• Lãi suất tối đa: Không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay.

• Hệ quả: Nếu thỏa thuận lãi suất vượt quá mức này, phần lãi suất vượt quá sẽ không có hiệu lực pháp luật. Trường hợp lãi suất cao gấp 05 lần trở lên mức lãi suất cao nhất quy định (tức là từ 100%/năm) có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự”.