Thừa kế theo pháp luật và theo di chúc khác nhau như nào?

Chào anh/chị, tôi rất chia sẻ với hoàn cảnh của gia đình mình. Trong trường hợp người quá cố (cha của anh/chị) không để lại di chúc, việc phân chia di sản sẽ được thực hiện theo thứ tự phân chia tài sản theo pháp luật quy định tại Bộ luật Dân sự 2015.

Dưới đây là các nguyên tắc cốt lõi để anh/chị nắm rõ quyền lợi của mình:

1. Xác định hàng thừa kế (Điều 651)

Khi không có di chúc, tài sản sẽ được chia cho những người có quan hệ huyết thống hoặc hôn nhân với người đã khuất theo thứ tự ưu tiên:

• Hàng thừa kế thứ nhất: Bao gồm: Vợ (còn sống), cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.

• Hàng thừa kế thứ hai: (Chỉ xét đến nếu không còn ai ở hàng thứ nhất): Ông bà nội/ngoại, anh chị em ruột, cháu ruột (gọi người chết là ông bà nội/ngoại).

• Hàng thừa kế thứ ba: (Chỉ xét đến nếu không còn ai ở hàng thứ nhất và thứ hai): Cụ nội/ngoại, bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột.

2. Nguyên tắc phân chia tài sản

• Chia đều: Những người ở cùng một hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau.

  Ví dụ: Nếu hàng thừa kế thứ nhất gồm mẹ của anh/chị và 3 anh em, thì di sản sẽ được chia làm 4 phần bằng nhau (mỗi người 25%).

• Ưu tiên hàng thừa kế: Chỉ khi không còn ai ở hàng thừa kế thứ nhất (do đã chết, không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận) thì những người ở hàng thừa kế thứ hai mới được nhận.

3. Xác định khối tài sản chung/riêng

Trước khi chia thừa kế, cần xác định rõ đâu là tài sản của cha của anh/chị:

• Nếu là tài sản chung của cha mẹ: Thông thường, mẹ anh/chị sẽ giữ 50% khối tài sản đó. 50% còn lại (phần của cha) mới được đem ra chia đều cho hàng thừa kế thứ nhất.

• Nếu là tài sản riêng của cha: Toàn bộ tài sản đó sẽ được chia đều cho hàng thừa kế thứ nhất.

4. Cách thức giải quyết khi có tranh chấp

Nếu các anh chị em không thống nhất được, gia đình có thể thực hiện theo các bước sau:

1. Hòa giải tại cơ sở: Thông qua tổ hòa giải tại địa phương hoặc UBND xã/phường để các bên tự thỏa thuận.

2. Khởi kiện tại Tòa án: Nếu không thể hòa giải, bất kỳ ai trong hàng thừa kế cũng có quyền nộp đơn khởi kiện chia di sản thừa kế tại Tòa án nhân dân cấp Huyện nơi có bất động sản hoặc nơi cư trú của người để lại di sản.